souperWillem1|de tafel  

 

 

 

 

lepel haags lofje

Hofleven

 Placeren gerechten

‘Between the roast and the entremets, about midway the meal, the dining hall doors open to reveal a young girl. Her sleeves are rolled up; in one hand she carries a mahogany tray bearing as many glasses as there are guests, and in the other she holds a Montcenis crystal decanter of Jamaican rum, absinthe, or vermouth. Thus equipped, our Hebe walks arround the table, starting with the best gourmand or most eminent guest. She pours a glass of the bitter nectar for each and silently retires. For the coup du milieu must always be simple.’

 

 

 

 

 

 

 

Ziehier een citaat uit Almanach des gourmands [1804]. Hier is al sprake van het opdienen van het diner in gangen. Ergens halverwege het diner, tussen twee gangen door, wordt een glaasje -soms gekoelde- sterke drank gedronken.

Meer onder het kopje Placeren gerechten.

 

 

HAAGS LOFJE

BEELD: COLLECTIE RIJKSMUSEUM

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In de tijd van Willem 1 werden de gerechten opgediend volgens service à la française. De maaltijd bestond uit drie onderdelen. Bij de eerste gang kwam de soep, stoofschotels en kleine gerechten op tafel, daarna het gebraad met nog meer kleine gerechten gevolgd door de desserts. Elke onderdeel omvatte een verscheidenheid aan gerechten, geserveerd op hetzelfde moment.

De schotels werden volgens een symetrische orde op tafel gezet. Een tafel vol ‘Spijzen’ was een blijk van welstand.

 

Voor het opdienen van een service à la française was veel personeel nodig.

De keuken moest de soepen, pasteien, vissen, gevogelte en gebraad tegelijk op tafel kunnen brengen.

 

Een groot nadeel van service à la française is dat het eten afkoelde.

De koks van de Russische ambassadeur prins Borisovitch introduceerden rond 1810 de service à la russe waarbij gerechten na elkaar in een vaste volgorde op tafel verschenen.

 

De Franse gastheren en hun koks waaronder de grote Marie-Antonin Carême hielden nog enige tijd vast aan een service à la française, maar de opkomende bourgeoisie van de 19e eeuw koos voor menu’s en het gemak van de service à la russe.

 

Er was geen menukaart, de gerechten werden aangekondigd door de kamerheren. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de menukaart algemeen geintroduceerd.

U bent bij > souperWillem1|de tafel
Placeren gerechten Service à la française | à la russe

 

Verklaaring

A Venezoen

a/b Ham en Zult

A/B Groot koud gebraad

c/d Groote Taarten

e/f/g Vier schotels klein gebraad, Hoenders, Duiven

i/k/l/m Groot gebak als Sprissen, Podding Soesen

n/o Oesters of Kreeften of Chinaas-appelen

a, b Assietten met zuur

a, b, c, d Fruitschalen met Salade

e, f Twee Fruitschaalen met ansjovis

g, h Twee Fruitschalen kavejaar

i, k. l. m Vier Fruitschalen met aardakers en kastanjes

c, d Saus voor de Venezoen op assietten

e, f Twee assietten met mosterd en suiker en kaneel

n, o, p, q, r, s Zes Fruitschalen met groote vruchten of Sparsjes &c

t, v Creme brule

w, x Geschuimde room

y, z, aa, bb Vier schaalen met Citroen en Ambervlade

cc, dd, ee, ff Vier fruitschaalen met klein gebak

1, 2, 3, 4 Schaaltjes met knol Radys

5, 6, 7, 8 Schaaltjes met lange Radys

9, 10, 11, 12 Schaaltjes met Osse-tongen

13, 14 Schaaltjes met gerookt gesnede vleesch

15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 Schaaltjes met klein fruit of des winters met rosynen, amandelen, vygen, pruimen, pruimelle

23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 Schaaltjes met boter

31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42 Schaaltjes met allerhande gely en klein banket

43, 44, 45, 46 Schaaltjes met gesnede en geraspte kaas

gg, hh Twee Fruitschalen met kleine Taartjes.

twaalf of meer zoutvaten om de gapinge te vullen

 

 

19E EEUWSE KEUKEN

 NAAR AFBEELDINGEN
> home
> naar boven

BANKET GECOMPONEERD DOOR CHEF KOK MARIE-ANTONIN CAREME

U bent bij > souperWillem1|de tafel
Hofleven

 

De meeste hoffeesten werden op woensdag gegeven. Men kwam elkaar tegen in de Fransche Opera, de latere Koninklijke Schouwburg. Die was (en is) sinds 1804, na een ingrijpende verbouwing, gevestigd op Korte Voorhout 3. Vooral franse repertoire stond op het programma, want het frans bleef de taal van de elite. Concerten werden gegeven in de Oude Doelen aan het Toernooiveld en vanaf 1823 ook in Diligentia (Lange Voorhout 5). Gaandeweg werden steeds meer nieuwe duitse composities uitgevoerd (Mozart, Haydn, Beethoven, Weber) in plaats van franse en italiaanse stukken. Na afloop werd wel ergens een souper aangericht  waar ‘Thee, Beschuyt en Koningskrakelingen, Punch, Bischop en Kardinal’ werd geserveerd. Die krakelingen waren erg populair. Je kon ze kopen op markten en kermissen, zoals op de voorjaarskermis die ieder jaar op het Voorhout stond. De traditie wilde dat de koninklijke familie op donderdag de kermis bezocht. Want men moest zich ook aan het volk tonen tenslotte.

BAL MASQUE PALEIS NOORDEINDE

DAMESFOYER KONINKLIJKE SCHOUWBURG

Fransche opera

KONINKLIJKE SCHOUWBURG

willem I ontvangt Anna Palowna de vrouw van Willem II

KONING WILLEM 1 ONTVANGT ANNA PALOWNA

Met de inhuldiging van koning Willem I in 1815 kwam ook het hofleven weer op gang. Al stond de vorst niet bekend als een uitgaanstype. Bij het nieuw gevormde koninkrijk hoorde het er echter bij: het bal aan het begin van het seizoen, de bal-masqués, de ontvangsten, de opera en het theater. In Amsterdam en Den Haag maar ook in Brussel waar Willem om politieke redenen regelmatig verbleef. Het land was echter in de voorafgaande jaren als deel van het franse keizerrijk danig verarmd. Paleizen en theaters verkeerden vaak in een vervallen staat. Voor zover Willem in Den Haag verbleef, was dat in de eerste jaren van zijn bewind in het Huis Huguetan (Lange Voorhout 34) omdat het zogenaamde Oude Hof aan het Noordeinde opgeknapt moest worden. De erfprins (de latere koning Willem II) woonde vlak bij, in het paleis Kneuterdijk 20. En voor zijn tweede zoon prins Frederik werd een paleisje gebouwd aan het Korte Voorhout. Willem was een liefhebber van diners waar dan Willem Wijn werd geschonken, afkomstig van de eigen wijngaarden van Schloss Johannisberg.  Hij regeerde van 1802 tot 1805 immers over een paar gebiedjes in Duitsland. Aan het Voorhout hadden de meest vooraanstaande families van het land een onderkomen. Men bezocht elkaar voortdurend want er waren altijd wel familiebanden. Er waren ontvangsten waar ook leden van de koninklijke familie zich lieten zien.

 

 home <
naar links<
Willem I bezat een wijngaard in Fulda. Schloss Johannisberg

WILLEM WIJN